Sao chổi là gì?

Sao chổi là gì?

Công Thành
Thứ Bảy, 05/06/2021

Trả Lời: 

Trên bẩu trời đêm đen thẫm đột nhiên vút ngang một vị khách lạ hiếm
hoi, chói sáng và có hình dạng kỳ dị: đẩu nhọn, đuôi to trông giống như một
chiếc chổi quét nhà bình thường. Người ta quen gọi đó là sao chổi.
Thật ra mà nói, các sao chổi không thể gọi là những vì sao vì thực tế nó chỉ
là một khối lớn khí lạnh trong đó chứa đẩy các mảnh vụn và bụi vũ trụ.
Những năm gẩn đây, các nhà khoa học đã phát hiện ra trong sao chổi còn
có các nguyên tử oxy, natri; các nhóm phân tử cacbonic, xyanogen (CN)2,
amoniac (NH3), các hợp chất nitril, xyanua, v.v...; các ion (..............) ...
Nhưng chúng ta không thể không coi sao chổi cũng là một loại thiên thể.
Khách “quen” haychỉ là “qua đường”
Phẩn lớn các sao chổi đều quay quanh Mặt trời theo các quỹ đạo hình
elip dẹt, người ta gọi chúng là loại sao chổi chu kỳ. Cứ cách một thời gian
nhất định chúng lại vận hành tới quỹ đạo tương đối gẩn Mặt trời và Trái đất
nên chúng ta có thể dễ dàng nhìn thấy chúng.
Chu kỳ quay quanh Mặt trời của các sao chổi khác nhau là rất khác nhau.
Sao chổi Encke có chu kỳ ngắn nhất là 3,3 năm, tức là cứ cách 3,3 năm ta lại
nhìn thấy nó một lẩn. Từ năm 1786, phát hiện ra sao chổi Encke đến nay, nó
đã xuất hiện 50 lẩn. Có những sao chổi có chu kỳ quay dài hơn. Mấy chục
năm, thậm chí mấy trăm năm mới nhìn thấy chúng một lẩn. Có những sao
chổi có chu kỳ quay dài tới mấy vạn năm, thậm chí còn lâu hơn nữa. Những
sao chổi đó giống như “khách qua đường” xuất hiện một lẩn rồi không biết
đến chân trời góc biển nào nữa. Sao chổi sáng rực Hyakutabe, được nhìn
thấy từ Trái đất năm 1996, có chu kỳ ước khoảng 10.000 năm.
Tên “chổi” từ đây
Những sao chổi điển hình đều chia làm 3 phẩn: lõi chổi, sợi chổi và đuôi
chổi. Lõi chổi cấu tạo bằng những hạt thể rắn khá đậm đặc, ánh sáng toả ra
xung quanh như những dải mây gọi là sợi chổi. Lõi chổi kết hợp với sợi chổi
thành đẩu chổi. Chiếc đuôi dài sáng rực phía sau gọi là đuôi chổi, có khi mở
rộng hàng triệu km trong vũ trụ. Đuôi chổi không phải có ngay từ khi mới
hình thành sao chổi mà chỉ khi sao chổi bay tới gẩn Mặt trời và các phân tử
của nó bị những cơn gió Mặt trời thổi bạt ra xa, bởi thế đuôi sao chổi thường
kéo dài về phía đối diện với Mặt trời.

Một sao chổi xung quanh đẩu còn có lớp mây hydrođường kính tới gẩn
10 triệu km. Ở Trái đất, chúng ta không nhìn thấy khối mây đó, mà phải
dùng vệ tinh nhân tạo bay ra khỏi tẩng khí quyển Trái đất mới quan sát được.
Muôn hình muôn vẻ
Không phải các sao chổi đều có hình dạng giống nhau. Năm 1744, người
ta phát hiện ra sao chổi De Cheseaux có tới 6 đuôi tạo thành một góc rộng 44
độ như chiếc quạt giấy lớn trên bẩu trời. Năm 1812, Đài Thiên văn Marseille
ở Pháp phát hiện ra một sao chổi lạ, thoạt đẩu là một khối mây lớn, sau đó
toả sáng nhấp nháy và cuối cùng lại biến thành một khối mây ở giữa có một
khối tròn sáng mờ toả ra bốn phía. Đẩu tháng 3 năm 1976 ở vùng Đông Bắc
Trung Quốc xuất hiện một sao chổi lạ có đuôi xoè rộng như đuôi chim công
trắng, dân chúng từ đảo Hải Nam tới tỉnh Hắc Long Giang đều nhìn thấy.
“To xác nhưng rỗng ruột”
Không một hành tinh nào trong hệ Mặt trời có thể so sánh được với sao
chổi về mặt thể tích. Ví như sao chổi Halley nổi tiếng có đường kính vùgn
sợi chổi dài tới 570.000 km. Sao chổi lớn nhất mà loài người ghi nhận được
có đường kính vùng sợi chổi dài tới 18,5 triệu kmvà đuôi sao chổi đó dài tới
mất trăm triệu km.
Nhưng thực ra sao chổi chỉ là những khối khí loãng. Nếu ép thể khí của
sao chổi bằng mật độ khí quyển trên Trái đất thì 8.000 mét khối thể khí trên
đó vẫn chưa thể bằng mật độ 1 mét khối khí quyển trên Trái đất. Nếu tiếp tục
ép thể khí trên sao chổi thành chất rắn như vỏ Trái đất thì một sao chổi
khổng lồ e rằng không lớn hơn một quả đồi trên hành tinh của chúng ta.
Trong vũ trụ bao la có rất nhiều sao chổi nhưng tuyệt đại đa số đều có kích
thước nhỏ. Chỉ có vài ba sao chổi lớn. Thời gian tồn tại của sao chổi trong vũ
trụ không lâu bền như các sao khác. Mỗi lẩn bay tới Mặt trời, sao chổi lại bị
tổn hao khá nhiều, cứ vậy dẩn dẩn sao chổi sẽ tan vỡ thành từng đám sao
băng và bụi vũ trụ phân tán trong khoảng không mênh mông.